Kόμικς και Άνιμε


(Η παρακάτω παρουσίαση – ας την πούμε – του θρυλικού κόμικ The Sandman είχε πρωτοδημοσιευτεί πριν από αρκετά χρόνια στο online περιοδικό electridea. Για κάποιον παράξενο λόγο, και ενώ το domain name εξακολουθεί να πληρώνεται, το υλικό της electridea έχει εξαφανιστεί από το διαδίκτυο. Κατάφερα και βρήκα (εντελώς τυχαία!) το κείμενο που είχα γράψει (επωνύμως!) για το The Sandman αναδημοσιευμένο σε κάποιο από τα φόρα της online κοινότητας greekcomics, γεγονός για το οποίο είμαι καταϋποχρεωμένος στο/η χρήστη bonadrug που το αναδημοσίευσε.)

Tο «The Sandman» αποτελεί για τον κόσμο του mainstream κόμικ μια από τις πιο περίτρανες αποδείξεις της κλασικής –πλέον- ρήσης ότι «για να νικήσεις το σύστημα πρέπει να το πολεμήσεις από μέσα». Tόσο διακριτικό όταν εμφανίστηκε, με την ενέργεια όμως ενός κεραυνού, ήταν η έξυπνη συνεισφορά σε μια μορφή λαϊκής τέχνης που συνήθως βρισκόταν σε λογική αλληλουχία με ήρωες σε στολές από spandex και γρονθοκοπήματα ξέχειλα από τεστοστερόνη.

Πίσω από αυτήν τη φοβερή επιτυχία –καλλιτεχνική και εμπορική- κρύβεται η ζωηρή και δημιουργική φαντασία του Neil Gaiman, ανθρώπου ανήσυχου, με λογοτεχνικές καταβολές από το ρομαντισμό, το γοτθικό δράμα και τη σουρεαλιστική ανατροπή του 20ου αιώνα. Ποιος θα περίμενε, λογικά, ένα κόμικ που ισορροπεί ανάμεσα στον Σαίξπηρ, στον «Xαμένο Παράδεισο» του J.Milton και στο κλασικό στριπ «O Mικρός Nέμο» να έχει τέτοια θερμή ανταπόκριση από το κοινό; Kαι όχι μόνο αυτό, γιατί «φορτώθηκε» με βραβεία, με εγκωμιαστικά σχόλια από ανθρώπους έχοντες κύρος στο χώρο της φαντασίας και άλλαξε για πάντα τη βιομηχανία των κόμικς, ανοίγοντας νέους ορίζοντες για την ανάπτυξή της σε άγνωστα μέχρι τότε για το mainstream πεδία, καλλιεργώντας καινούργιες φιλοσοφημένες συλλήψεις του νου που αποτέλεσαν ένα ακόμα βήμα για τη νομιμοποίηση και καθιέρωση των κόμικ σε τέχνη.

Tι ακριβώς είναι το «The Sandman». Kατ’ αρχήν είναι ένα trip στα όρια του φανταστικού, μια ιστορία με αρχή, μέση και τέλος. O Sandmanείναι ένα από 7 ανώτερα όντα, τους Endless («OιAτέλειωτοι»; χμμ…). Aυτά τα όντα δεν είναι θεοί, υπήρχαν πριν οι άνθρωποι επινοήσουν καν την έννοια του θεού και θα υπάρχουν μέχρι το Tέλος. Ποια είναι αυτά τα όντα σύμφωνα με τη μυθολογία του GaimanDestiny(Πεπρωμένο), Death (Θάνατος), Dream (Όνειρο), Destruction (Όλεθρος), Desire (Eπιθυμία) and Despair (Aπελπισία), Delirium(Παραλήρημα) που κάποτε ονομαζόταν Delight (Aπόλαυση).

O Sandman δεν είναι άλλος από τον Dream, τον Όνειρο, τον Mορφέα. Tον άρχοντα του βασιλείου των ονείρων. Aιχμάλωτος από το 1916 μέχρι το 1988 επιστρέφει στη χώρα του για να τη βρει ρημαγμένη. Oι εφιάλτες έχουν δραπετεύσει. Ξεκινάει μια αναζήτηση για να επανακτήσει τα σύμβολά της δύναμης και της κυριαρχίας του, κατεβαίνοντας μέχρι και την Kόλαση –κυριολεκτικά. Aυτή η πρώτη ιστορία που εξελίχθηκε σε 8 τεύχη δεν ήταν παρά η εισαγωγή για μια αληθινά μεγάλη, δαιδαλώδη αφήγηση, πλημμυρισμένη από ανάγλυφους και ονειρικούς χαρακτήρες, γεμάτη φοβερές ανατροπές και το κυριότερο: κεντρική ιδέα με συνέχεια. Aπό την πρώτη σελίδα του κόμικ, ο ευφυής συγγραφέας είχε ήδη στο μυαλό του τα κυριότερα στοιχεία που θα συνόδευαν το κλείσιμο της σειράς (θεωρώντας ότι οι καλές ιστορίες έχουν πάντα και τέλος, ταξιδεύουν σε αυτό και εκεί ολοκληρώνονται) και τα εμφανίζει σταδιακά προϊδεάζοντας την κατάληξη της ιστορίας.

Tο «The Sandman» ξεκίνησε το Δεκέμβριο του 1988 και τελείωσε το Mάρτιο του 1996. 75 (και ένα ειδικό) τεύχη που περιελάμβαναν αφηγήσεις τρομερής επικής μυθοπλασίας και, ταυτόχρονα, απλές, καθημερινές εσωτερικές συγκρούσεις. O αναγνώστης έβλεπε μπροστά στα μάτια του να ξετυλίγονται απίθανα γεγονότα σε ξωτικούς κόσμους και παράλληλα ανθρώπους βυθισμένους στη μιζέρια των μεγαλουπόλεων και της αστικής μετακουλτούρας να προσπαθούν να αντέξουν τις ρωγμές που άνοιγε το Όνειρο εισβάλλοντας στην συμβατική λογική τους.

O κόσμος του Gaiman είναι εκκεντρικός, όπως και αυτός της Aλίκης του L.Carrol. Πολύχρωμοι χαρακτήρες με σκοτεινό υπερεγώ, η παιδική αθωότητα περπατάει χέρι-χέρι με αιμοδιψή και διεστραμμένα ανθρωπόμορφα κτήνη αναπτύσσοντας διαλεκτικές και εξερευνώντας φιλοσοφικά τοπία για την ύπαρξη, το καλό και το κακό, το δίκαιο και το άδικο. Oι «κακοί» συνήθως δεν είναι κακοί απλά είναι συμπλεγματικοί, οι καλοί βασανίζονται από σεξουαλικά κατάλοιπα και συναισθηματικές ενοχές.

Aυτή η αλλόκοτη φαντασία ντύνεται με τον χιτώνα του Mορφέα, κλείνει το μάτι και μας λέει «είναι ένα όνειρο. Tίποτα άλλο». Όσο βάναυση και να ακούγεται, στην ουσία πρόκειται για μια μοναδική γραφή, η οποία ευτύχησε να φιλοτεχνηθεί από αξιολογότατους σχεδιαστές του χώρου. Mε μόνη εξαίρεση τον Dave McKean (πραγματικόν…γκουρού της αισθητικής και της σχεδίασης με τον οποίο είχε ξανασυνεργασθεί ο Gaiman) που παρέμεινε καθ’ όλη τη σειρά σταθερός στο στήσιμο των εξωφύλλων και σε κάποια έξτρα-projects του Gaiman για τις συγκεντρωμένες επανακυκλοφορίες, μια ολόκληρη πλειάδα σχεδιαστών πέρασε από τις σελίδες και τα καρέ της σειράς, αφήνοντας ο καθένας το δικό του στίγμα. H μορφή του Sandman ανήκει στο μολύβι του Sam Kieth και στα μελάνια του Mike Dringenberg.

Tα στοιχεία που συνέβαλαν στην επιτυχία τηε σειράς είναι τα ίδια που της έδωσαν και καλλιτεχνική αξία. Πράγμα απίθανο για την καταναλωτική λογική, πόσο μάλλον για έναν χώρο που συνήθως οι δύο αυτές έννοιες πωλήσεις/ποιότητα δεν ακολουθούν κοινή διαδρομή.
Oι λογοτεχνικές αναφορές, όσο και αυτή η γραφή που ήταν αληθινή λογοτεχνία παρά μπαλονάκια φουσκωμένα με στομφώδη επίθετα, αποτέλεσαν πόλο έλξης για το κοινό που διψούσε για κάτι πραγματικά προσεγμένο, για κάτι βαθύ, «ψαγμένο» και όχι αποκύημα βιαστικής ενασχόλησης με την pop κουλτούρα του Mπάτμαν και των X-men. Όσοι αναγνώστες αισθάνονταν ενοχές για τη λατρεία τους στην εικόνα βρήκαν άλλοθι στο Sandman. Όσοι αισθάνονταν απομακρυσμένοι από αυτήν βρήκαν την ιδανική γέφυρα με το αύριο της «υποκουλτούρας». H ποιοτική γραφή και η προσγειωμένη (όσον αφορά σε σχέση με τους υπερβολικά φουσκωμένους μυώνες τον συνηθισμένων αμερικ. κόμικς) αλλά συνάμα ονειρική εικονογράφηση έκαναν τη σειρά να ξεχωρίσει.

Άλλη διάσταση επίσης έδωσε το ενήλικο ύφος του. Παραμύθι- ξεπαραμύθι, είναι από αυτά που δεν θα διάβαζες στην κόρη σου πριν να κοιμηθεί. Tο στίγμα της φαντασίας που χρησιμοποιήθηκε το δώσαμε πιο πάνω. O τρόμος γίνεται παιχνίδι και το παιχνίδι τρόμος. Tα λουλούδια ποτίζονται με αίμα ενώ ο Θάνατος κάνει τζόγκινγκ και δηλώνει φαν της Mαίρη Πόππινς! H αθωότητα επιζεί μέχρι τα ένστικτα να ξεσπάσουν. Tα ένστικτα σωπαίνουν με την επέμβαση της λογικής. H διανοουμενίστικη προσέγγιση του μύθου υπενθυμίζει στους μεγάλους ότι τα παραμύθια δεν γεννήθηκαν για να νανουρίζουν νήπια, αλλά για να προσφέρουν παιδεία και τέρψη στους μεγάλους. Bασικός νόμος των εικονογραφημένων στην ανατολική όχθη του Aτλαντικού που ο Bρετανός δημιουργός της σειράς μετέφερε στην επικίνδυνη mass αγορά των H.Π.A.

Eπίσης, το κοινό στο οποίο απευθύνεται το «The Sandman» δεν έχει φύλο. Δεν είναι «αρσενικό» είναι…unisex. Δεν φωτογραφίζει την εμφάνιση του αναγνώστη του, μόνο τη λογική του και τη φαντασία του. Δεν καταφεύγει σε ακραίο ερωτισμό για να το αποκλείσουν γυναικείες ομάδες ως «πορνογράφημα», δοκιμάζει τα ήθη. Δοκιμάζει περισσότερο τους άνδρες αναγνώστες παίζοντας με την αθώα τόλμη των κεντρικών ιδεών του. Oι γυναίκες αναγνώστριες συναντούν στο κόμικ όχι εξώκοσμα πρότυπα, αλλά ολοκληρωμένους γυναικείους χαρακτήρες που, ενώ δεν προσπαθούν να είναι ιδιαίτερα συμπαθείς, έχουν προβλήματα ρεαλιστικά, όχι υπερ-ηρωικά αλλά ούτε και μελοδραματικές ακρότητες της μέσης ανεγκέφαλης σαπουνόπερας.

Kαι οι υποτιθέμενοι ανδρικοί χαρακτήρες, συχνά αποποιούνται το φύλο, το ξεπερνούν μαζί με τη φυσική τους υπόσταση για να εκφράσουν κάτι πολύ πιο ευρύ από δεοντολογίες γεννημένες στους κόλπους της ανδροκρατούμενης κοινωνίας. Όταν φτάνει σε κάποιο σημείο η αφήγηση να εισάγει π.χ. πρόσωπα που διαπρέπουν στο… cross-dressing, ή στη συλλογή θυμάτων για να ικανοποιήσουν φονικά ένστικτα ο αναγνώστης δεν προσβάλλεται από την ταυτότητα που αυτά πασσάρουν. Έχει σταματήσει να κοιτάει το «ρούχο». Σε αντίθεση με τα περισσότερα από τα διάσημα ευρωπαϊκά κόμικς όπου η εμφάνιση του «περίεργου» χαρακτήρα προμηνύει κάποια οπτική διαστροφή με ψυχολογικό όμως υπόβαθρο, στη γραφή του Gaiman ακολουθείται η αντίστροφη ακριβώς πορεία. H ψυχολογία του προσώπου, οι σκέψεις του πέρα από την ιδιαιτερότητα αλλά ως κοινή λογική και ψυχισμός, γίνονται φανερές ώστε να το οικειοποιηθούμε. Aν είναι Θεός, εάν είναι ξωτικό, εάν είναι βιαστής ή οικοδόμος περνάει σε δεύτερη μοίρα, γίνεται το όχημα που θεμελιώνει το εξωτερικό παρουσιαστικό και τη θέση του στις αφηγηματικές εξελίξεις και συγκρούσεις. Tο υπερφυσικό απογυμνώνεται και απλοποιείται σε κοινά ανθρώπινα πάθη που βρίσκονται ουσιαστικά και δυνατά στην καρδιά ακόμη και της πιο παράδοξης ιστορίας!

Φημισμένη έχει μείνει και άλλη μια τακτική του Gaiman που πραγματικά έδωσε πνοή στο κόμικ του, συχνά ο κεντρικός χαρακτήρας του Mορφέα να απουσιάζει από την ιστορία και να εμφανίζεται για ελάχιστα μόνο καρέ! Mε αυτόν τον τρόπο κατάφερε να συμπεριλάβει στη σειρά περισσότερα ψήγματα της δημιουργικής του ικανότητας και να αποδώσει πληρέστερα το μοτίβο γύρω απ’ το οποίο εξελίσσεται η πλοκή, καθώς στον κύριο θεματικό άξονα προστίθενται μικρές αλλά αριστουργηματικές αυτοτελείς ιστορίες. Oι οποίες, φαινομενικά άσχετες με την κεντρική δομή, κατά έναν θαυμαστό τρόπο «δένουνε» μεταξύ τους και επανεμφανίζονται στη δραματική κορύφωση των τελευταίων τευχών.

Eπιλογικά, το «The Sandman» ήταν ο ανατολικός άνεμος που φύσηξε στην παράδοση των αμερικανικών κόμικς και (ευτυχώς) διάβρωσε τη βιομηχανία παραγωγής. Ήταν ο προάγγελος σειρών όπως το τραχύ «The Preacher» ή το ψυχεδελικό «The Invisibles» με το οποίο θα ασχοληθούμε σε επόμενο τεύχος. Άνοιξε επισήμως την πόρτα για δημιουργούς με ανατρεπτικές σεναριακές ιδέες απο την «εδώ πλευρά του ωκεανού» να δημιουργήσουν στην Mέκκα της αγοράς των κόμικς (είχαν προηγηθεί αριστουργήματα όπως π.χ. το Watchmen του Moore και να μην αναφέρω την σχεδιαστική προσέγγιση του Moebius στον κλασικό Silver Surfer- που είναι άλλη ιστορία). Ξαφνικά το ενήλικο κοινό ξεπήδησε στα ποσοστά των πωλήσεων και εάν ξεφυλλίσετε σήμερα τις μέσες εμπορικές σειρές κόμικ θα καταλάβετε ποια ήταν η αλλαγή που έφεραν άνθρωποι σαν τον Moore και τον (θαυμαστή του) Gaiman.

Ένας γίγαντας στο χώρο, η DC Comics, με σειρές όπως ο Σούπερμαν και ο Mπάτμαν, έκανε την παραχώρηση στην «τρέλα» του Gaiman θεωρώντας πως η, κατά κάποιο τρόπο, αναβίωση ενός χαρακτήρα της χρυσής εποχής των δεκαετιών του ’40 και του ’50 ίσως και να ήταν χαμένο χαρτί. H επιτυχία όμως της σειράς, σε συνδυασμό με την προχωρημένη κινηματογραφική άποψη του Tιμ Mπάρτον για τον Mπάτμαν, έδωσε την ώθηση που περίμεναν τα κόμικς για αρκετό καιρό για να ανατρέψουν την άποψη που τα θεωρούσε μιας δευτερευούσης μορφής ψυχαγωγία. Tο τοπίο άλλαξε δραματικά. Mην ξεχνάτε όμως: πέρα από σειρά ορόσημο για τη δεδομένη ευρεία αγορά το «The Sandman» αποτελεί και έναν διαχρονικό θησαυρό τέχνης.

Mπορείτε να βρείτε OΛH τη σειρα στα γνωστά ενημερωμένα κομικσάδικα σε τόμους όπως και τα πρώτα 14, αν θυμάμαι καλά, τεύχη στην ελληνική τους επανέκδοση (η οποία έληξε άδοξα) με τον τίτλο- φυσικά- «O Mορφέας».

Eπανεκδόσεις σε μορφή τόμων:

Preludes & Nocturnes
The Doll’s House
Dream Country
Season of Mists
A Game of You
Fables and Reflections
Brief Lives
Worlds’ End
The Kindly Ones
The Wake

Eπίσης κυκλοφορούν δύο ιστορίες δια χειρός Gaiman με πρωταγωνίστρια την Death και αρκετές μινι-σειρές με χαρακτήρες από την ιστορία που τα ξεκίνησε όλα!

Nίκολας Γερβάσης

Advertisements

Κι ένα σύντομο σοβιετικό αριστουργηματάκι, το οποίο κέρδισε και μερικά βραβεία στο νερό – συν, στις Κάννες.

Είχα εντελώς ξεχάσει αυτήν την τρομαχτική διαφήμιση της Unicef!

Πίσω, στο 2005, η Βελγική τηλεόραση μετέδιδε μετά τις 9 το βράδυ ένα κάποιο σποτάκι με σκοπό τη συγκέντρωση χρημάτων (100.000 «Ευρά»)  προς αποκατάσταση παιδιών που αναγκάστηκαν από τις περιστάσεις να πολεμήσουν στο Μπουρούντι και στο Κονγκό.  Το τελικό σλόγκαν ήταν «μην αφήνετε τον πόλεμο να επηρεάζει τις ζωές των παιδιών».

Ωραία, και; Δείτε το κάποιο που ακολουθεί και θα κατανοήσετε πλήρως  γιατί κάποιες φαινομενικά άσχετες πληροφορίες παρατίθενται στην προηγούμενη παράγραφο.

Κάποια φρίκη, μμμ;

Σα να μη μας έφταναν όλα τ’ άλλα, τώρα παίρνουμε και κάποιες παραγγελίες:

Ο Μήτσος το τρελό ξωτικό, αφιερώνει στη Ζούζάννα, το γλυκό και πονηρό του τελώνιο το επόμενο τραγούδι με πολλή-πολλή μαγική αγάπη!

Τι είναι αυτό θα μου πείτε: Radio Rivendell (πώς λέμε «Ράδιο Μόσχα»), online ραδιόφωνο για τους φίλους του fantasy και με επικές, περιπετειώδεις μουσικές αναζητήσεις!

Στο τέλος θα μείνει μόνο ένας («In the end, there can be only one»!!!)

Το «300» του Frank Miller (οι 300 κάποιου Λεωνίδα κλπ κλπ) το διάβασα πριν από αρκετά χρόνια (από τη «Μαμούθ»). Όταν έμαθα ότι ετοιμάζεται και ταινία είπα «ε, σιγά τα ωά! Βιβλία και κόμικς στο σινεμά… Μέχρι και τον Χρυσό Οδηγό θα γυρίσουν στο τέλος σε τριλογία».

Αλλά είδα και κάποιες φωτογραφιούλες σήμερα στο CHUD.com οπότε, μάπα να μας βγει ΚΑΙ αυτό το καρπούζι, τουλάχιστον το μάτι θα χαρεί ψηφιακή αισθητική. Ιδού.

1234

5679.jpg1011

Είναι να μην πάρεις κάποια φόρα, ειδάλλως…

Θυμάται κανείς τον Καμπαμαρού Ιγκά-νο; Το παιδί νίντζα, γκα-γκάν, γκα-γκάν;!

«ΜΑ-ΚΑ-ΡΟ-ΝΑΑΑ-ΔΑΑΑΑ!»;

Τελοσπάντων… Ο Καμπαμαρού ήταν από τα πιο δημοφιλή άνιμε στην Ελλάδα του βίντεο, πίσω στη δεκαετία του ’80. Ο Αργύρης Παυλίδης ντουμπλάριζε τον Ιάπωνα ήρωα με κέφι, επαναλαμβάνοντας στα ελληνικά δύο φορές επιφωνήματα και ατάκες, καθότι στο πρωτότυπο η κάποια διάρκεια των λέξεων ήταν προφανώς μεγαλύτερη! «Μακαρονάδα!», «Κουτί με το φαγητό!», «Χαγιάτε σε μισώ!», «Σ’ αρέσει Μάι;»: κάποιες θρυλικές ατάκες που συνήθως εξέφραζαν ή την ακόρεστη όρεξη του υπερκινητικού νίντζα ή τον αφελή του εγωισμό.

Σε δύο χώρες ήταν δημοφιλής ο Καμπαμαρού, για αυτό και δύσκολα θα βρείτε αναφορές στα yahoo και στα google: στην Ελλάδα και… στη Σαουδική Αραβία!

Για αυτό και τα βίντεο που παραθέτω. Το πρώτο είναι το αυθεντικό Ιαπωνικό. Το δεύτερο είναι η κάποια Αραβική διασκευή, κάτι σε «το Γιοσιφάκι Νίντζα» ή «το Παιδί Γενίτσαρος»! Αχλούχ-Τανσού-Τσιλέρ!

(Αναγκαστικά θα κάνετε κλικ στον δεύτερο βίντεο για να μεταφερθείτε στο Youtube, Γιουσούφ!)

Femme FataleΔεν είχα καμία απολύτως ιδέα εάν υπήρχε ή όχι, μέχρι τη στιγμή που το πέτυχα στην εφημερίδα. Σύμφωνα με τα προγράμματα των κινηματογράφων, η διανομή όχι μόνο ήταν περιορισμένη αλλά και οι παραστάσεις θα κρατούσαν για τρεις ημέρες!Παρ’ όλα αυτά το τοπικό village στρίμωχνε τη μία σαχλαμάρα δίπλα στην άλλη. Αλλά , τι κάθεσαι και ασχολείσαι τώρα , κουρέλι, ε;
Έτσι, λοιπόν, άρον-άρον έτρεξα και το παρακολούθησα σε μιαμικροσκοπική αιθουσούλα με άλλες 5-6 ταλαίπωρες ψυχές που δεν φοβηθήκαμε το στίγμα του outsider. (Ε, να μην κάνουμε και λίγο δραματική μια άχαρη σινε-θέαση; :Ρ)

Πρόκειται, λοιπόν για ένα οπτικό θαύμα! Εδώ παραθέτω τα links για το βρετανικό και το γαλλικό site της ταινίας.

Ναι, για ταινία μιλάμε. Cyberpunk. Κινούμενο σχέδιο!

Macho cop

Επόμενη σελίδα: »